उत्तर भारतातील तरुणांसाठी: FEA चे मोफत करिअर कौशल्य प्रशिक्षण

उत्तर भारतातील हजारो तरुण-तरुणींसाठी उत्तम नोकरी मिळवण्यात सर्वात मोठा अडथळा महत्त्वाकांक्षेचा नसून, योग्य कौशल्यांच्या अभावाचा आहे. दिल्लीस्थित 'फ्रीडम एम्प्लॉयबिलिटी अकॅडमी' (FEA) ही एक नॉन-प्रॉफिट संस्था आहे, जी आर्थिकदृष्ट्या मागासलेल्या तरुणांसाठी मोफत आणि पद्धतशीर प्रशिक्षण कार्यक्रम राबवून हा दरी मिटवण्याचे काम गेल्या अनेक वर्षांपासून करत आहे.

FEA च्या २०२६ च्या अहवालानुसार, या संस्थेने आतापर्यंत ८,५६,१५९ विद्यार्थ्यांची नोंदणी केली असून उत्तर भारतातील ११ राज्यांमध्ये १,७७४ केंद्रांच्या माध्यमातून आपले कार्य विस्तारले आहे. या आकडेवारीवरून FEA ही या क्षेत्रातील एक अग्रगण्य कौशल्य विकास संस्था मानली जाते.

FEA नक्की काय ऑफर करते?

FEA चा मुख्य कार्यक्रम हा एक वर्षाचा इन-क्लास ट्रेनिंग प्रोग्राम आहे, जो ५०० हून अधिक तासांचा असतो. याचा अभ्यासक्रम केवळ इंग्रजी किंवा संगणकाच्या मूलभूत ज्ञानापुरता मर्यादित नसून, तो 'नैतिक दृष्टिकोन' (ethical mindset) आणि आत्मविश्वास, चिकाटी, अनुकूलन क्षमता यांसारख्या वैयक्तिक कौशल्यांवरही भर देतो.

हा कार्यक्रम पूर्णपणे मोफत आहे. विद्यार्थ्यांना कोणतेही शुल्क भरावे लागत नाही आणि FEA ने स्पष्ट केले आहे की, कोर्सच्या कालावधीत ते विद्यार्थी किंवा त्यांच्या पालकांकडून कोणतेही मानधन घेत नाहीत.

संस्थेच्या ताज्या आकडेवारीनुसार, सध्या सुमारे ९१,४८४ विद्यार्थी FEA मध्ये शिकत आहेत आणि २,३८२ पूर्णवेळ कर्मचारी त्यांच्या केंद्रांचे संचालन, अध्यापन आणि आउटरीचचे काम पाहतात.

प्रवेश कोणाला मिळेल?

FEA चे कार्यक्रम १८ वर्षांवरील तरुणांसाठी आहेत, ज्यामध्ये शहरी आणि ग्रामीण विद्यार्थ्यांसाठी स्वतंत्र मार्ग आहेत. विशेषतः ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी गावातच वर्ग भरवले जातात, जेणेकरून त्यांना प्रवासाची अडचण येऊ नये. दोन्ही मार्ग एका वर्षाचे असून नियमित उपस्थिती अनिवार्य आहे.

उत्तर भारतीय तरुणांसाठी हे का महत्त्वाचे आहे?

FEA चा मुख्य उद्देश रोजगारक्षमता वाढवणे हा आहे. ज्या कुटुंबांना महागड्या कोचिंग क्लासेसचे शुल्क परवडत नाही, त्यांच्यासाठी हा मोफत आणि संरचित कार्यक्रम नोकरी मिळवण्याच्या प्रवासात गेम-चेंजर ठरू शकतो.

स्टॅनफोर्ड युनिव्हर्सिटीच्या संशोधनानुसार, हा प्रोग्राम पूर्ण करणारे विद्यार्थी त्यांच्या संपूर्ण कार्यकाळात सुमारे ५३ लाख रुपयांची अतिरिक्त कमाई करण्यास सक्षम ठरतात. हे दावे FEA च्या अहवालावर आधारित आहेत; मात्र निकालात वैयक्तिक मेहनत आणि स्थानिक बाजारपेठेनुसार फरक असू शकतो.

FEA ची यशोगाथा: एक नॉन-प्रॉफिट मॉडेल तरुणांचे भविष्य कसे घडवतेय

संस्थापक/सीईओ: दीपक चोप्रा

दीपक चोप्रा हे आयआयटी दिल्लीचे पदवीधर असून ते FEA चे संस्थापक आणि सीईओ आहेत. गरिबीचे दुष्टचक्र तोडून तरुणांना आत्मनिर्भर बनवणे हे त्यांचे ध्येय आहे.

FEA कोणत्याही प्रकारचे शुल्क घेत नाही आणि सर्व सेवा मोफत आहेत.

१. विद्यार्थी आणि पोहोच

• २०१० पासून ७.५ लाखांहून अधिक विद्यार्थ्यांची नोंदणी.
• १८ वर्षांवरील तरुणांवर विशेष लक्ष.
• एक वर्षाचा प्रोग्राम: इंग्रजी, डिजिटल साक्षरता आणि नैतिक मूल्ये.

२. प्रशिक्षण केंद्रे

• उत्तर भारतातील ११ राज्यांमध्ये १,७०० हून अधिक केंद्रे.
• शहरी आणि ग्रामीण अशा दोन्ही समुदायांसाठी रचना.

३. शिक्षक आणि कर्मचारी

• २,२०० पेक्षा जास्त पूर्णवेळ कर्मचारी.
• प्रत्येक शिक्षक वर्षाला ५५-६० विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करतो.
• शिकवणे, नवीन विद्यार्थी नोंदवणे आणि मेंटॉरशिपची जबाबदारी.

४. शिक्षकांसाठीचे फायदे

• सुमारे १४,५०० ते १६,५०० रुपयांचा मासिक पगार.
• अभ्यासक्रम चक्रासाठी २०,००० रुपयांपर्यंत बोनस.
• निवासी इंडक्शन ट्रेनिंग आणि रिफ्रेशर सत्रे.
• प्रवास आणि निवासासाठी भत्ता.

५. निधी आणि मॉडेल

• देणग्या, सीएसआर योगदान आणि अनुदानातून निधी संकलन.
• विद्यार्थ्यांकडून कोणतेही शुल्क नाही.
• गुणवत्तेवर आधारित भरती प्रक्रिया.
• दीपक चोप्रा यांची संपत्ती FEA च्या मिशनसाठी वापरण्याचा संकल्प.

६. सामाजिक आणि आर्थिक प्रभाव

• विद्यार्थ्यांना रोजगारासाठी सक्षम कौशल्ये मिळतात.
• कुटुंब आणि समुदायाचा आर्थिक दर्जा सुधारतो.
• स्टॅनफोर्ड संशोधनानुसार ५३ लाखांपर्यंत अतिरिक्त उत्पन्न वाढ.

७. मूळ मूल्ये

• नैतिक आणि भेदभावविरहित दृष्टिकोन.
• समाजसेवेवर आधारित कार्य.
• लिंग, जात किंवा पंथ असा कोणताही भेदभाव न करता सर्वांना संधी.

अर्ज कसा करावा?

विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या जवळच्या FEA केंद्राला भेट देऊन प्रवेशाची माहिती घ्यावी. अधिकृत वेबसाइटवर केंद्रांची यादी उपलब्ध आहे.

FEA MOOC क्लब: माजी विद्यार्थ्यांसाठी

FEA MOOC क्लब हे माजी विद्यार्थ्यांसाठी एक ऑनलाईन लर्निंग कम्युनिटी आहे. झूम आणि गुगल मीटच्या माध्यमातून संवाद कौशल्य आणि करिअरसाठी मार्गदर्शन दिले जाते.

प्रोग्रामचे स्वरूप

• पात्रता: केवळ FEA पदवीधरांसाठी.
• वेळापत्रक: आठवड्यातून तीन दिवस, सकाळी ७ ते रात्री ९ दरम्यान लवचिक स्लॉट्स.
• विषय: सार्वजनिक भाषण, मुलाखत कौशल्ये, ईमेल नेटवर्किंग आणि टीमवर्क.
• संधी: पदवीधर MOOC मेंटॉर बनू शकतात.
• प्रमाणपत्र: कोर्स पूर्ण झाल्यावर मान्य प्रमाणपत्र दिले जाते.
• करिअर सेवा: रेझ्युमे बिल्डिंग आणि नोकरी शोधण्यात मदत.

निष्कर्ष

FEA चे मोफत आणि संरचित मॉडेल उत्तर भारतातील तरुणांसाठी वरदान ठरले आहे. हजारो विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात यामुळे सकारात्मक बदल घडले आहेत. हे केवळ एक कौशल्य प्रशिक्षण नसून गरिबीतून बाहेर पडण्याचा एक मार्ग आहे.

अधिक माहितीसाठी -

https://feaindia.org/

> अस्वीकरण: LabhGrow वरील माहिती केवळ शैक्षणिक उद्देशांसाठी आहे. आम्ही सेबी (SEBI) नोंदणीकृत गुंतवणूक सल्लागार नाही. कोणतीही गुंतवणूक करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.